ดุลยภาพและพลวัตของไทยบนแกนกลางภูมิรัฐศาสตร์อินโด-แปซิฟิก /โดย: Dr.Force

              ท่ามกลางระเบียบโลกที่กำลังเปลี่ยนผ่านอย่างผันผวน แผนที่ภูมิรัฐศาสตร์โลกกำลังถูกวาดขึ้นใหม่ด้วยเส้นแบ่งแห่งความตึงเครียดทางยุทธศาสตร์ สหรัฐอเมริกากำลังดำเนินยุทธศาสตร์การปิดล้อม (Containment Strategy) ผ่านการวางกำลังโครงข่ายฐานทัพและจุดยุทธศาสตร์ทางทหารกว่า 400 แห่ง เพื่อสร้างแนวสกัดกั้นพญามังกรอย่างจีน โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่ “แนวเกาะชั้นที่หนึ่ง” (First Island Chain) ซึ่งทอดยาวตั้งแต่หมู่เกาะคูริล ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ไต้หวัน ฟิลิปปินส์ ลงมาจนถึงช่องแคบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

               ในทางกลับกัน เมื่อเผชิญกับแรงกดดันทางทะเลทางฝั่งตะวันออก จีนจึงตกอยู่ในสภาวะที่ต้องแสวงหาทางออกเพื่อความอยู่รอดทางยุทธศาสตร์ โดยเฉพาะข้อจำกัดที่เรียกว่า “ปัญหาช่องแคบมะละกา” (Malacca Dilemma) เนื่องจากเส้นทางคมนาคมทางทะเล (Sea Lines of Communication – SLOCs) ที่ขนส่งพลังงานกว่าร้อยละ 80 ของจีนจากตะวันออกกลางผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ล้วนต้องบีบตัวผ่านช่องแคบมะละกา ซึ่งเป็นจุดเปราะบางที่อาจถูกกองเรือสหรัฐฯ ปิดกั้นได้ทันทีหากเกิดสภาวะสงคราม จีนจึงผลักดันยุทธศาสตร์ข้อริเริ่มแถบและเส้นทาง (Belt and Road Initiative – BRI) เพื่อ “เจาะทะลวงวงล้อม” ลงมาทางใต้ มุ่งหน้าสู่มหาสมุทรอินเดียและตะวันออกกลางโดยตรง

               บนจุดตัดของมหากาพย์การแข่งขันระหว่างมหาอำนาจนี้ “ประเทศไทย” ยืนอยู่ ณ ศูนย์กลางของสมการทางยุทธศาสตร์ นี่ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นชะตากรรมทางภูมิศาสตร์ (Geographic Destiny) ที่ทำให้แผ่นดินด้ามขวานกลายเป็นตัวแปรสำคัญ (Game Changer) ในระดับภูมิภาค

            【มิติทางภูมิรัฐศาสตร์: แกนหมุนแห่งความมั่นคงทางทะเล】 ในมุมมองของยุทธศาสตร์การขยายอำนาจของจีน การเชื่อมโยงโครงข่ายลงใต้คือเส้นเลือดใหญ่แห่งการอยู่รอด โครงการรถไฟความเร็วสูงคุนหมิง-เวียงจันทน์เป็นเพียงปฐมบทของการลากเส้นกริดทางโลจิสติกส์ลงมาสู่อ่าวไทยและแหลมมลายู ประเทศไทยมีศักยภาพในฐานะสะพานเชื่อมทางบกตามธรรมชาติที่สามารถแบ่งแยกและเชื่อมต่อระหว่างมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดีย การพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจและโครงข่ายการเชื่อมโยงสองฝั่งสมุทร โดยมีจุดยุทธศาสตร์ทางทหารและพาณิชย์นาวีบนฝั่งทะเลอันดามัน และบนฝั่งอ่าวไทย ถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่สร้างทางเลือกใหม่ในการย่นระยะทางและลดการพึ่งพาช่องแคบมะละกา หากมหาอำนาจใดต้องการความรื่นไหลทางยุทธศาสตร์ ย่อมไม่อาจมองข้ามพื้นที่ของไทยไปได้

               ในขณะเดียวกัน ภายใต้ยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกที่เสรีและเปิดกว้าง (Free and Open Indo-Pacific – FOIP) ของสหรัฐฯ วอชิงตันตระหนักดีว่า หากปล่อยให้แกนกลางของอาเซียนอย่างไทยเอนเอียงไปทางขั้วใดขั้วหนึ่งอย่างสมบูรณ์ โครงสร้างสถาปัตยกรรมความมั่นคงและดุลอำนาจในภูมิภาคจะพังทลายลง ประเทศไทยจึงมีสถานะเป็น “แกนหมุน” (Pivot Point) ที่มหาอำนาจไม่อาจสูญเสียอิทธิพลไปได้ แต้มต่อทางภูมิศาสตร์นี้เองที่มอบอำนาจการต่อรองขั้นสูงให้แก่กรุงเทพฯ บนเวทีความมั่นคงระหว่างประเทศ

            【มิติทางภูมิเศรษฐศาสตร์: แหล่งหลบภัยและระเบียงเศรษฐกิจแห่งเอเชีย】 เมื่อความขัดแย้งทางการเมืองระหว่างประเทศทวีความตึงเครียด นโยบายลดความเสี่ยง (De-risking) และยุทธศาสตร์ “China Plus One” จึงกลายเป็นทิศทางหลักของห่วงโซ่อุปทานโลก (Global Supply Chain) ทุนข้ามชาติเร่งค้นหาฐานการผลิตใหม่ที่ปลอดภัยจากกำแพงภาษีและการกีดกันทางการค้า ประเทศไทยมีความโดดเด่นขึ้นมาในฐานะรัฐที่มีโครงสร้างพื้นฐานด้านอุตสาหกรรมที่แข็งแกร่ง และที่สำคัญที่สุดคือ “ความเป็นกลางทางยุทธศาสตร์”

               เราจึงได้เห็นปรากฏการณ์การหลั่งไหลของเม็ดเงินลงทุนอย่างมหาศาล ทั้งจากอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ของจีนที่เข้ามาตั้งฐานการผลิตและถ่ายทอดเทคโนโลยีในไทย เพื่อรักษาส่วนแบ่งการตลาดโลก คู่ขนานไปกับการขยายการลงทุนระดับล้านล้านบาทของบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีจากสหรัฐฯ ในการสร้างโครงสร้างพื้นฐานระบบคลาวด์และศูนย์ข้อมูล (Data Center) ประเทศไทยกำลังทำหน้าที่เป็น “พื้นที่ปลอดภัย” (Safe Haven) ทางเศรษฐกิจ ซึ่งเป็นเวทีเดียวที่ทุนจากวอชิงตันและปักกิ่งสามารถทำธุรกิจและเชื่อมต่อห่วงโซ่อุปทานของตนได้โดยไม่ต้องเผชิญหน้ากันโดยตรง

            【สมรภูมิการเงิน: ดอลลาร์ หยวน และยุทธศาสตร์การกระจายความเสี่ยง】 มิติความขัดแย้งที่ลึกซึ้งและมีอานุภาพทำลายล้างเศรษฐกิจมหภาคมากที่สุดในยุคปัจจุบัน คือการใช้ระบบการเงินเป็นอาวุธ (Weaponization of Finance) สหรัฐฯ ใช้เงินดอลลาร์ผ่านระบบ SWIFT ในการจัดระเบียบโลกและคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจ (ดังที่เห็นได้จากกรณีความขัดแย้งที่เกี่ยวข้องกับรัสเซียและอิหร่าน) ในขณะที่จีนเร่งผลักดันระบบ CIPS และการทำให้เงินหยวนเป็นสากล เพื่อสร้างระบบการเงินทางเลือกและเร่งกระบวนการลดการพึ่งพาดอลลาร์ (De-dollarization)

              ในสมรภูมินี้ การดำเนินนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทยสะท้อนถึงวิสัยทัศน์ทางเศรษฐกิจเชิงรุก ไทยรักษาระดับทุนสำรองระหว่างประเทศที่มั่นคงเป็นอันดับต้นๆ ของโลกเมื่อเทียบกับขนาด GDP ในขณะที่มหาอำนาจกำลังห้ำหั่นกันด้วยค่าเงิน ไทยได้ใช้ความยืดหยุ่นในการกระจายความเสี่ยง โดยมุ่งผลักดันกรอบความร่วมมือการชำระเงินด้วยสกุลเงินท้องถิ่น (Local Currency Settlement – LCS) กับประเทศคู่ค้าและภายในกลุ่มอาเซียน เพื่อหลบเลี่ยงความผันผวนและลดแรงกระแทกจากดอลลาร์ เสถียรภาพของเงินบาทไม่เพียงเป็นเกราะกำบังเศรษฐกิจภายใน แต่ยังเป็นสัญญาณยืนยันต่อนักลงทุนต่างชาติว่า สินทรัพย์ในไทยมีความเป็นอิสระและปลอดภัยจากการแทรกแซงด้วยแรงจูงใจทางการเมืองของมหาอำนาจ

            【บทสรุป: ศิลปะแห่งการยืนหยัดบนกระดานโลก】การที่ชาติไทยดำรงเอกราชและรอดพ้นจากภัยคุกคามในอดีต ไม่ใช่ด้วยการพึ่งพากำลังรบทางทหารที่แข็งแกร่งที่สุด หากแต่เป็นชั้นเชิงของยุทธศาสตร์การทูตที่ชาญฉลาดและการประเมินทิศทางลมของโลกได้อย่างแม่นยำ ในศตวรรษที่ 21 ท่ามกลางยุทธศาสตร์การปิดล้อมทางทะเลและการเจาะทะลวงทางบก ประเทศไทยไม่ได้ดำรงสถานะเป็นเพียงรัฐกันชนที่รอรับผลกระทบ แต่เรามีศักยภาพในการเป็น “ผู้กำหนดจังหวะก้าว” ของภูมิภาค

               การรักษาสมดุลของดุลยภาพแห่งอำนาจ ไม่ใช่การเอนลู่ตามลมอย่างไร้ทิศทาง ทว่าเป็นยุทธศาสตร์ระดับมหาอำนาจขนาดกลาง (Middle Power Strategy) ที่ต้องอาศัยวิจารณญาณขั้นสูง การที่เราสงวนรักษาความเป็นเอกราชทางนโยบาย ไม่ยอมเป็นฐานทัพเพื่อโจมตีฝ่ายใด แต่เปิดพื้นที่ยุทธศาสตร์ให้ทุกฝ่ายเข้ามาแข่งขันกันสร้างความเจริญ คือรากฐานที่สร้างมูลค่ามหาศาลให้กับชาติ การบูรณาการความเข้าใจเชิงลึกทั้งมิติภูมิศาสตร์การทหาร ภูมิเศรษฐศาสตร์การลงทุน และความมั่นคงทางการเงิน คือเข็มทิศที่จะนำพาราชนาวีและประเทศชาติฝ่าเกลียวคลื่นแห่งความเปลี่ยนแปลง สู่การยืนหยัดบนเวทีโลกได้อย่างมีศักดิ์ศรีและมั่งคั่งอย่างยั่งยืน

ที่มา: น.อ.ดร.จิระวัฒน์ อภิภัทรชัยวงศ์ ผู้ลงข่าวโดย พิสิษฐ์ จิตอาสา

*************************************************************************************************

• แชร์
• ทวีต
• ส่งไลน์