พลวัตการแข่งขันทางเทคโนโลยีสหรัฐฯ-จีน และข้อจำกัดของนโยบายคุ้มกันนิยมเชิงรับ /โดย: ดร.Force

              การเปิดเผยข้อเท็จจริงของ สตีเวน รัตเนอร์ (Steven Rattner) จากการลงพื้นที่ประเมินศักยภาพทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีของจีนในปี 2026 ได้สร้างแรงสั่นสะเทือนต่อกระบวนทัศน์ (Paradigm) เดิมที่สหรัฐอเมริกามีต่อการกำหนดนโยบายต่างประเทศ บทความนี้นำเสนอภาพสะท้อนทางเศรษฐศาสตร์การเมือง (Political Economy) ที่ชี้ให้เห็นว่า การใช้นโยบายคุ้มกันนิยม (Protectionism) ผ่านกำแพงภาษี ไม่เพียงแต่ไร้ประสิทธิภาพในการสกัดกั้นการเติบโตของจีน แต่ยังสะท้อนถึงความเปราะบางเชิงโครงสร้างของสหรัฐฯ เอง
สามารถนำเสนอการวิเคราะห์ผ่านกรอบทฤษฎีทางเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์ได้ดังประเด็นต่อไปนี้

               1. การก้าวกระโดดทางเทคโนโลยี (Technological Leapfrogging) และอุตสาหกรรม 4.0 ภาพการทำงานของโรงงานยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ของ Xiaomi ที่ขับเคลื่อนด้วยแขนกลอัจฉริยะและหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ (Humanoid Robotics) เป็นเครื่องยืนยันทางประจักษ์ว่า จีนได้หลุดพ้นจากกับดักการเป็นเพียง “ฐานการผลิตที่เน้นแรงงานราคาถูก” (Labor-intensive) และก้าวเข้าสู่การเป็นศูนย์กลางของนวัตกรรมขั้นสูง (Capital and Technology-intensive)

                    – การสูญเสียความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบ (Comparative Advantage): การที่ผู้นำอุตสาหกรรมดั้งเดิมอย่าง Ford ต้องชะลอการผลิต สะท้อนให้เห็นว่าสหรัฐฯ กำลังสูญเสียความได้เปรียบในอุตสาหกรรมแห่งอนาคต จีนไม่ได้แข่งขันด้วยกลไกราคาเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่กำลังผูกขาด “ประสิทธิภาพ” (Efficiency) ที่เกิดจากการประยุกต์ใช้ระบบอัตโนมัติขั้นสูง

               2. ความล้มเหลวของนโยบายกำแพงภาษีในยุคโลกาภิวัตน์แบบห่วงโซ่อุปทาน นโยบายการตั้งกำแพงภาษีของสหรัฐฯ ตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ต้องการสร้างความเสียเปรียบด้านราคาให้แก่สินค้าจีน เพื่อกระตุ้นให้เกิดการย้ายฐานการผลิตกลับประเทศ (Reshoring) ทว่า ตัวเลขการเกินดุลการค้าของจีนที่สูงถึง 1.2 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2025 บ่งชี้ถึงความล้มเหลวของนโยบายนี้

                    – ภาระส่วนสูญเสีย (Deadweight Loss): ในทางเศรษฐศาสตร์ กำแพงภาษีเป็นเพียงการแทรกแซงกลไกตลาดที่สร้างต้นทุนส่วนเพิ่มให้กับผู้บริโภคและผู้ผลิตในสหรัฐฯ ที่ต้องพึ่งพาชิ้นส่วนจากจีน สินค้าเทคโนโลยีของจีนมีความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคา (Price Elasticity of Demand) ต่ำ เนื่องจากขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีที่หาไม่ได้ในผู้ผลิตรายอื่น การตั้งภาษีจึงไม่อาจสกัดกั้น “อรรถประโยชน์” ที่เหนือกว่าของสินค้าจีนได้

               3. พลังงาน: ยุทธปัจจัยชี้ชะตาในสมรภูมิปัญญาประดิษฐ์ (AI) ประเด็นที่แหลมคมที่สุดในเชิงยุทธศาสตร์คือ “โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน” ซึ่งเปรียบเสมือนคอขวด (Bottleneck) สำคัญของการพัฒนา AI ในระดับมหภาค การประมวลผลขั้นสูงและศูนย์ข้อมูล (Data Center) จำเป็นต้องพึ่งพาทรัพยากรไฟฟ้ามหาศาล

                    – ความได้เปรียบเชิงโครงสร้างด้านพลังงาน: ในอดีต ปัจจัยชี้วัดความสำเร็จทางเทคโนโลยีอาจอยู่ที่ “ทุน” และ “บุคลากร” ซึ่งสหรัฐฯ มีความแข็งแกร่งอย่างมาก แต่ในสมรภูมิ AI “พลังงานไฟฟ้า” ได้กลายเป็นยุทธปัจจัยหลักที่ขาดไม่ได้ การที่จีนมีกำลังการผลิตไฟฟ้ามากกว่าสหรัฐฯ ถึง 2 เท่า และมีต้นทุนที่ถูกกว่าครึ่งหนึ่ง ส่งผลให้ความสามารถในการขยายขนาด (Scale-up) การประมวลผล AI ของจีน เติบโตได้ในอัตราเร่งที่สหรัฐฯ ยากจะแข่งขันในระยะยาว เพราะต่อให้มีซอฟต์แวร์ที่ล้ำหน้าเพียงใด หากขาดแคลนพลังงานหรือต้นทุนสูงเกินไป ก็ไม่อาจผลักดันเทคโนโลยีให้เกิดความได้เปรียบในระดับโลกได้

               4. การเปลี่ยนผ่านสู่นวัตกรรมภายใน (Endogenous Innovation) ด้านเทคโนโลยีชีวภาพ การที่อุตสาหกรรมยาของจีนเปลี่ยนสถานะจากผู้นำเข้าสิทธิบัตร (In-licensing) มาเป็นผู้ส่งออกนวัตกรรม (Out-licensing) และมีตัวเลขการทดลองทางคลินิกที่แซงหน้าสหรัฐฯ สะท้อนถึงความสำเร็จของ ทฤษฎีการเจริญเติบโตจากภายใน (Endogenous Growth Theory) รัฐบาลจีนประสบความสำเร็จในการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา (R&D) และทุนมนุษย์ จนสามารถสร้างองค์ความรู้ใหม่และทรัพย์สินทางปัญญาของตนเองได้ ซึ่งเป็นตัวชี้วัดสำคัญของประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างเต็มรูปแบบ

                5. เศรษฐศาสตร์สถาบัน (Institutional Economics): การเมืองระยะสั้น vs ยุทธศาสตร์ระยะยาว ข้อสรุปของรัตเนอร์เน้นย้ำถึงบทบาทของ “สถาบันทางการเมือง” (Political Institutions) ที่ส่งผลต่อความสามารถในการแข่งขันระดับชาติ

                      – สหรัฐอเมริกา: ระบบการเมืองที่แบ่งขั้วรุนแรง นำไปสู่ปัญหาความไม่สอดคล้องของนโยบายเวลา (Time Inconsistency) นโยบายเศรษฐกิจถูกกำหนดโดยรอบการเลือกตั้งทุกๆ 4 ปี ทำให้ขาดการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานระยะยาว

                      – จีน: ระบบทุนนิยมโดยรัฐ (State Capitalism) เปิดโอกาสให้จีนสามารถดำเนินนโยบายที่มีความต่อเนื่องเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Continuity) รัฐบาลสามารถอุดหนุนตั้งแต่ต้นน้ำ (พลังงาน, การศึกษา) จนถึงปลายน้ำ (การส่งออกเทคโนโลยี) อย่างเป็นเอกภาพ

                บทสรุป

                 สหรัฐอเมริกาไม่สามารถธำรงไว้ซึ่งความเป็นเจ้าอำนาจ (Hegemony) ได้ด้วยยุทธศาสตร์ “เชิงรับ” ที่มุ่งสกัดกั้นผู้อื่น แต่ต้องหันกลับมาใชัยุทธศาสตร์ “เชิงรุก” ในการแก้ไขความล้มเหลวเชิงโครงสร้างภายในประเทศ ทั้งด้านการผสานรอยร้าวทางการเมือง การปฏิรูปโครงสร้างพลังงาน และการลงทุนในนวัตกรรมขั้นสูง ในขณะเดียวกัน ความเสี่ยงหลักของจีนในทศวรรษหน้า อาจไม่ใช่มาตรการคว่ำบาตรจากภายนอก แต่เป็นความท้าทายในการรักษาสมดุลทางเศรษฐกิจมหภาคและการกระตุ้นอุปสงค์ภายในประเทศ (Domestic Demand) ท่ามกลางการขยายตัวอย่างรวดเร็วนี้

———–☆☆☆☆———–

               แนวความคิดการออกแบบภาพอินโฟกราฟิก “US-CHINA TECH RIVALRY: THE REAL  BATTLEGROUND” มีจุดมุ่งหมายเพื่อถ่ายทอดสาระสำคัญของบทวิเคราะห์ออกมาเป็นภาพที่เข้าใจง่าย โดยใช้การเปรียบเทียบเชิงสัญลักษณ์ บนสองแพลตฟอร์มที่แตกต่างกัน ดังนี้ครับ

               1. การแบ่งขั้วที่ชัดเจน

                       – ภาพถูกแบ่งออกเป็นสองฝั่งอย่างชัดเจน คือ “CHINA’S INNOVATION ENGINE” (เครื่องจักรนวัตกรรมของจีน) ทางซ้าย และ “US CHALLENGES” (ความท้าทายของสหรัฐฯ) ทางขวา เพื่อสื่อถึงการแข่งขันของสองมหาอำนาจ

               2. ฝั่งจีน: พลังแห่งประสิทธิภาพและอนาคต

                      – AI ENERGY CORE & Low-Cost Power: หัวใจสำคัญของภาพคือหอคอยพลังงานที่ส่องสว่าง จ่ายไฟไปยังเซิร์ฟเวอร์และโรงงาน สื่อถึง “ความได้เปรียบเชิงโครงสร้างด้านพลังงาน” ที่มีราคาถูกและเพียงพอ ซึ่งเป็นปัจจัยชี้ขาดในสมรภูมิ AI ตามบทวิเคราะห์

                     – Automated EV Factory & Humanoid Robots: แสดงภาพโรงงานผลิตรถยนต์ไฟฟ้าที่ใช้แขนกลและหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทำงานแทนคน สื่อถึงการก้าวกระโดดทางเทคโนโลยี (Technological Leapfrogging) ที่เน้น “ประสิทธิภาพขั้นสูง” ไม่ใช่แค่แรงงานราคาถูกอีกต่อไป

               3. ฝั่งสหรัฐฯ: กับดักและความเปราะบาง
                      – Broken “US TARIFFS” Wall: กำแพงอิฐที่แตกร้าวและพังทลาย สื่อถึงความล้มเหลวของ “นโยบายกำแพงภาษี” (Protectionism) ที่ไม่สามารถสกัดกั้นการเติบโตของจีนได้จริง เป็นเพียงมาตรการที่เปราะบาง

                      – Fractured Capitol & Political Division: อาคารรัฐสภาที่มีรอยร้าวขนาดใหญ่และมีตัวละครยืนเถียงกัน สื่อถึง “ปัญหาการเมืองภายในที่แบ่งขั้ว” (Political Polarization) ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญในการกำหนดนโยบายระยะยาว

                      – Energy Bottleneck: ท่อส่งพลังงานที่มีเครื่องหมายกากบาทและข้อความ “ENERGY BOTTLENECK” สื่อถึงข้อจำกัดด้านโครงสร้างพื้นฐานทางพลังงานที่เป็นจุดอ่อนของสหรัฐฯ ในการแข่งขันยุค AI

                4. จุดเชื่อมต่อ
                        – สะพานและเครื่องหมายคำถาม: มีสะพานเล็กๆ เชื่อมระหว่างสองฝั่ง แต่มีเครื่องหมายคำถามขนาดใหญ่อยู่ตรงกลาง สื่อถึงความไม่แน่นอนของสถานการณ์ และเป็นการตั้งคำถามทิ้งท้ายตามบทสรุปว่า การแข่งขันที่แท้จริงไม่ใช่การตั้งกำแพง แต่คือการที่สหรัฐฯ จะก้าวข้ามปัญหาภายในของตนเองเพื่อไปสู่สมรภูมิที่แท้จริง (The Real Battleground) ได้หรือไม่

ที่มา: น.อ.ดร.จิระวัฒน์ อภิภัทรชัยวงศ์ ผู้ลงข่าวโดย พิสิษฐ์ จิตอาสา

——————————————————————————————————————————–

• แชร์
• ทวีต
• ส่งไลน์